Bu testi etkileşimli olarak çözmek için JavaScript gereklidir.
Sınav: Gelişen Avrupa ve Güç Kaybeden Osmanlı
- Ekonomik ve askerî yönden güçlü olan devletler; geri kalmış ülkeleri özellikle kömür, demir, petrol, pamuk ve buğday elde etmek için birer ham madde kaynağı ve ürettikleri ürünleri satmak için açık pazar olarak gördüler.Bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisinin etkisiyle ortaya çıkmıştır?
- Her geçen gün zayıflayan Osmanlı Devleti dış müdahale ve saldırılara açık hâle geldi. Boğazları ve Balkanları ele geçirmeye çalışan Rusya, Slav kökenli Balkan topluluklarını Panslavizm politikasıyla ayaklandırmaya çalıştı.Buna göre Osmanlı Devleti’yle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- Osmanlı Devleti, Tanzimat ve Islahat Fermanlarını ilan etmesine rağmen azınlıkları memnun edemedi. Özellikle Rusya’nın kışkırtması sonucu birçok Balkan milleti Osmanlı Devleti’ne karşı ayaklandı. Bunun üzerine Osmanlı Devleti, azınlıkları yönetime ortak ederek bu ayaklanmaların önüne geçmeyi amaçladı.Bu durumun yaşanmasında aşağıdaki gelişmelerden hangisi etkili olmuştur?
- Tanzimat Fermanı’nın maddelerinden bazıları şunlardır:Herkes kanun önünde eşit olacak. Mahkemeler herkese açık olacak, hiç kimse yargılanmadan cezalandırılmayacak. Askerlik, vatandaşlık görevi hâline getirilecek ve belli esaslara bağlanacak. Vergiler herkesin gelirine göre alınacak. Bu bilgilere göre Tanzimat Fermanı’nda aşağıdaki alanlardan hangisiyle ilgili bir düzenleme yapıldığı söylenemez?
- Avrupalı büyük devletlerin kışkırtmaları ve milliyetçilik akımı sonucu Balkanlarda birçok isyan çıktı. Akımın etkisiyle Balkanlarda bağımsızlık kazanan ilk devlet, Edirne Antlaşması ile Yunanistan oldu. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) neticesinde Sırbistan, Karadağ ve Romanya Osmanlı Devleti’nden ayrıldı.Buna göre aşağıdaki fikir akımlarından hangisinin önemini kaybettiği söylenebilir?
- Aşağıda Necip Fazıl Kısakürek’in Sakarya Türküsü adlı şiirinden bir bölüm verilmiştir: Hani Yunus Emre ki, kıyında geziyordu;Hani ardına çil çil kubbeler serpen ordu? Nerede kardeşlerin, cömert Nil, yeşil Tuna; Giden şanlı akıncı, ne gün döner yurduna? Bu şiire göre Osmanlı Devleti’yle ilgili; I. Askerî ve siyasi etkisinin azaldığına, II. Asya kıtasında toprak kayıpları yaşadığına, III.Savaşların ekonomisini bozduğuna yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- İttihat ve Terakki Cemiyetine ve meşrutiyet yönetimine muhalif gruplar, İstanbul’da 13 Nisan 1909’da isyan çıkardılar (31 Mart Olayı). Bunun üzerine İttihat ve Terakki Cemiyetinin talimatıyla Selânik’ten İstanbul’a gelen Hareket Ordusu ayaklanmayı kısa sürede bastırdı. II. Abdülhamid tahttan indirildi ve yerine kardeşi V. Mehmed Reşad getirildi. İkinci Meşrutiyet’in ilanından sonra yaşanan olaylar dış siyasete olumsuz şekilde yansıdı. Osmanlı Devleti’nin iç karışıklıklarından faydalanan Yunanistan, Girit’i işgal etti. Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti. Avusturya-Macaristan ise Bosna Hersek’i kenditopraklarına kattı. Bu bilgilere göre, I. Ulusal bir olay uluslararası sonuçlara neden olmuştur. II. Osmanlı Devleti’nin siyasi haritası değişmiştir. III. Halkın isteğiyle meşrutiyet yönetimine geçilmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- Aydınlanma Çağında eski sistem ve anlayışların terk edilmesine yol açacak düşünce anlayışları gelişti. Akla, bilime, deneye ve gözleme önem veren, insan merkezli ve insanın mutluluğunu esas alan aydınlanma düşüncesi Avrupa’nın ilerlemesinde etkili oldu. Bilim, felsefe, sanat ve edebiyat gibi alanlarda önemli eserler verildi.Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- Osmanlı Devleti Avrupa ile siyasi, askerî, ekonomik bakımdan rekabet edebilecek seviyeye ulaşamadı ve zayıflamaya devam etti. Rusya, Slav kökenli Balkan topluluklarını ayaklandırmaya çalıştı. Sanayileşen ve sömürgeciliğe yönelen İngiltere ve Fransa gibi büyük Avrupa devletleri, Osmanlı Devleti’nin Afrika topraklarını işgal etmeye başladılar. Osmanlı Devleti tüm bu saldırılar karşısında Avrupa devletleri arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak ayakta kalmaya çalıştı.Buna göre Osmanlı Devleti’nin ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- Osmanlı Devleti’nin kontrolünde olan ticaret yolları Coğrafi Keşiflerden sonra önemini yitirmiştir. Bunun aksine Atlas Okyanusu’ndaki limanlar önem kazanmıştır. Osmanlı Devleti, güçlü dönemlerine geri dönmek ve ticaret yollarının işlerliğini geri kazandırmak için farklı ülkelere kapitülasyonlar vermiştir. Gümrük vergilerini almayarak ya da vergi oranlarını düşürerek ekonomik kazanç sağlamaya çalışmıştır.Buna göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?
- Düyûn-ı Umûmiye (Genel Borçlar İdaresi), Osmanlı Devleti’nin dış borçlarını ödeyememesi üzerine 1881 yılında alacaklı devletler tarafından kurulan denetim kurumudur. Osmanlı’nın vergi gelirlerine el koyarak ekonomik bağımsızlığını büyük ölçüde zedelemiştir. Devletin, tütün, tuz, ipek ve balıkçılık gibi önemli vergi gelirleri bu kurumun denetimine bırakılmıştır. Düyûn-ı Umûmiye’nin kurulması ile Osmanlı Devleti’nin iç işlerine ve ekonomisine zamanla yabancılar hâkim olmuş ve kurumun olumsuz etkileri Cumhuriyet dönemine kadar sürmüştür.Buna göre, I. Osmanlı, iktisadi politikalarındaki tasarruf hakkını yitirmiştir. II. Yabancı devletler, ülkenin iç siyasetinde etkili olmuştur. III. Osmanlı Devleti borçları ödemek için yeni kaynaklar oluşturmuştur. IV. Dış borçlar Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecini geciktirmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- Osmanlı Devleti, XX. yüzyılın başında stratejik konumu ve zengin ham madde kaynakları nedeniyle sömürgeci devletlerin ilgi odağıydı. Özellikle İngiltere ve Fransa, Orta Doğu petrolleri ve ticaret yollarını kontrol altında tutmak için Osmanlı toprakları üzerinde planlar yapıyordu. Bu baskılar, Osmanlı Devleti’nin egemenlik haklarını korumasını zorlaştırıyordu.Bu bilgilere göre, Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Yirminci yüzyıl başlarında ortaya çıkan Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük ve Batıcılık gibi fikir akımları, her ne kadar farklılık gösterseler de temelde aynı amaca hizmet etmektedir. Hepsinin ortak çıkış noktası, parçalanmakta olan imparatorluğu ayakta tutmak ve bağımsızlığı korumaktır.Buna göre fikir akımları ile ilgili, I. Yaşanan gelişmelerin ülkeye etkilerini azaltmak istemişlerdir. II. Tüm toplum tarafından kabul gören ortak bir çözüm sunmuşlardır. III. Farklı görüşleri savunsalar da vatansever bir temel taşımaktadırlar. IV.İmparatorluğun parçalanmasına engel olmuşlardır. yargılarından hangileri doğrudur?
- Fransız İhtilali ile dünyaya yayılan milliyetçilik akımı, her ulusun kendi kaderini tayin etmesi gerektiğini savunuyordu. Bu durum Osmanlı aydınlarını “Osmanlıcılık” gibi kapsayıcı fikirler üretmeye zorlasa da Balkanlarda yaşayan toplulukların bağımsızlık arzusu, imparatorluktan ayrılma sürecini hızlandırmıştır. Aydınlar, dış müdahaleleri engellemek için Tanzimat ve Islahat Fermanlarını çıkarsalar da bu durum beklenen sonucu vermemiştir.Buna göre Osmanlı aydınlarının amacının aşağıdakilerden hangisi olduğu söylenebilir?
- Türkçülük, Türk kültürünü, dilini ve birliğini esas alarak devleti kurtarmayı hedeflemiştir. Ziya Gökalp ve Mehmet Emin Yurdakul gibi isimlerin öncülük ettiği bu düşünce, Millî Mücadele’nin de fikrî altyapısını oluşturarak imparatorluk mirasının üzerinde yeni ve millî bir devletin yükselmesine zemin hazırlamıştır.Buna göre Türkçülük fikriyle ilgili; I. Millî değerleri ön planda tuttuğuna, II. Azınlıkları bir arada tutmayı amaçladığına, III.Bağımsızlık anlayışının oluşmasını sağladığına yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
